گرگان ما GORGAN

که گرگان ریشه در اسطوره دارد / هزاران نکته مستوره دارد

از سرپیر گرگان بیشتر بدانیم / از سر زاهد تا درخت فانوس
نویسنده : علی نصیبی - ساعت ٤:۳٥ ‎ب.ظ روز یکشنبه ۸ دی ۱۳۸٧
 

محله سرپیر گرگان که در حاشیه خیابان شهدا فعلی قرار گرفته ، تا زمان پهلوی اول یکی از گذرهای محله بزرگ سبزه مشهد بود.

قدیمی‌های این منطقه درباره وجه تسمیه این محل میگویند: در گذشته سر یک شخصیت پیر ( زاهد و عارف ) را در این گذر دفن کرده و از آن پس محل سرپیر نام گرفته است.

سرپیر دارای مسجدی قدیمی به نام قاضی بوده که در حاشیه آن نیز گورستان تاریخی محل قرار داشت که معمولا اهالی گذر سرپیر در آن جا دفن می شدند. در کشتار عظیم طاعون سال 1247 هجری قمری که باعث مرگ بسیاری از استرابادیان شد بسیاری از ساکنان سرپیر در این گورستان دفن شدند.

اسدالله معطوفی در " سنگ مزارها و کتیبه‌های تاریخی گرگان و استراباد " آورده است: دور میدان یا مرکز اصلی این گذر مجموعه ابنیه مهم و تاریخی وجود داشت که هنوز تعدادی از آنها از جمله مسجد، حمام ، تکایا، قنات و ... به چشم میخورند.

در قسمت جنوب غربی میدانگاهی سرپیر و نیز غرب مسجد که در فاصله 300 متری جنوب دروازه فوجرد یا دنگ‌کوبان استراباد قرار میگرفت ، گورستان گذر سرپیر قرار داشت که بعدها با احداث خیابان سرپیر یا شهدا در دهه 40 خورشیدی، بخشی از این گورستان از بین رفت و بر روی بقیه زمین آن نیز مغازه ها و خانه‌های مسکونی فعلی را ساختند.

در حاشیه حدود 7 متری ضلع شمال غربی سرپیر نیز درخت فانوس قرار داشت که یکی از چنارهای بلند و کهنسال استراباد بود. علت وجه تسمیه این درخت به فانوس نیز این بود که بر بالای درخت قرقره‌ای چوبین نصب و شبها به وسیله طناب فانوسی روشن را بالا کشیده تا کاروان های در حال حرکت به سوی استراباد از سمت شمال ( آق قلعه و صحرا ) به سوی دروازه شمالی شهر یعنی فوجرد راهنمایی شوند.